آموزش طراحی چهره با سیاه قلم: همراه با تمرین عملی

به‌روزرسانی‌شده در سال 1405

۱. وسایل و ابزارهای ضروری برای شروع سیاه قلم

شروع کار بدون داشتن ابزار استاندارد، فرآیند یادگیری را فرسایشی می‌کند. زغال و کنته به دلیل ماهیت پودری و نرم خود، نیاز به بستری مناسب دارند تا به خوبی روی کاغذ بنشینند و فید شوند. تهیه نقاشی سیاه قلم (Black Pencil Drawing)؛ آموزش، ابزار، تکنیک و نکات حرفه‌ای به شما کمک می‌کند تا با دید بازتری ابزارهای خود را انتخاب کنید.

مهم‌ترین ابزارهای موردنیاز شما برای شروع کار شامل موارد زیر است:

• مداد کنته و زغال: مداد کنته سافت (نرم) برای ایجاد تیرگی‌های شدید و زغال بید برای سایه‌های پس‌زمینه و زیرسازی کارایی دارند.
• کاغذ مناسب: انتخاب کاغذ تاثیر مستقیمی روی کیفیت خروجی دارد. شما باید از بهترین مقوا برای نقاشی سیاه قلم مانند مقوای فابریانو ۲۲۰ گرم یا اشتنباخ استفاده کنید تا بافت کاغذ در برابر سایش قلم‌مو و پاک‌کن از بین نرود.
• قلم‌موها: قلم‌موهای تخت (مانند سری ۱۱۱۱ پارس آرت) برای پخش کردن پودر زغال و ایجاد سایه‌های نرم روی پوست بسیار حیاتی هستند.
• پاک‌کن‌ها: پاک‌کن اتودی (اتود مونو زیرو) برای ایجاد بافت‌های ریز مو و چروک پوست و پاک‌کن خمیری برای برداشتن لایه‌های اضافی زغال و ایجاد نورهای ملایم.
• محوکن: ابزاری لوله‌ای شکل از جنس کاغذ فشرده که برای محو کردن خطوط تند در نواحی ظریف مانند گوشه چشم‌ها و شیارهای لب کاربرد دارد.

۲. گام اول: طراحی اولیه و پیاده‌سازی تناسبات چهره (لومیس)

شالوده و اساس یک پرتره موفق، طراحی خطی (اسکچ) دقیق آن است. اگر تناسبات اولیه درست نباشد، زیباترین سایه‌زنی‌ها نیز نمی‌توانند عیوب ساختاری پرتره را بپوشانند. متد لومیس یکی از علمی‌ترین روش‌ها برای درک ساختار سه‌بعدی سر است. در این متد، سر به عنوان یک کره در نظر گرفته می‌شود که بخش‌های جانبی آن برش خورده‌اند.

برای پیاده‌سازی این بخش، با یک مداد طراحی معمولی (مانند B2 یا H) خطوط راهنما را بسیار کم‌رنگ رسم کنید. فاصله بین دو چشم باید معادل عرض یک چشم باشد. انتهای پره‌های بینی معمولاً در امتداد گوشه داخلی چشم‌ها قرار می‌گیرد و گوشه‌های لب با مرکز مردمک چشم‌ها هم‌تراز است.

در بخش اول ویدئوی زیر، نحوه پیاده‌سازی اصولی طرح اولیه، اندازه‌گیری تناسبات طلایی صورت و ایجاد خطوط پایه پرتره را تماشا کنید:

ویدئو آموزش طراحی چهره | بخش اول :

۳. گام دوم: آموزش اصول سایه زنی چهره و حجم‌پردازی

پس از اطمینان از صحت تناسبات خطی، نوبت به سایه زنی چهره می‌رسد. در تکنیک سیاه قلم، سایه‌زنی معمولاً از چشم‌ها که روح پرتره هستند شروع می‌شود. همیشه تیره کردن را از مردمک چشم و بن مژه‌ها آغاز کنید و با قلم‌موهای نرم، سایه‌ها را به سمت سفیدی چشم هدایت کنید تا حالت کروی چشم شکل بگیرد.

برای حجم‌پردازی بینی و گونه‌ها، از پودر زغال بسیار ملایم استفاده کنید. قلم‌موی آغشته به پودر را ابتدا روی یک کاغذ فرعی بکشید تا غلظت اضافی آن گرفته شود، سپس با حرکات دورانی و بسیار نرم، سایه‌های نیم‌سایه (Midtones) را روی پوست ایجاد کنید. مرز بین سایه و نور باید کاملاً محو و تدریجی باشد.

در بخش دوم ویدئوی زیر، فرآیند اجرای سایه‌زنی چشم، حجم دادن به بینی و ایجاد حجم‌های اولیه لب را با جزئیات کامل مشاهده می‌کنید:

ویدئو آموزش طراحی چهره | بخش دوم :

۴. گام سوم: اجرای بافت پوست و جزئیات نهایی پرتره

تفاوت یک اثر معمولی با یک شاهکار هنری در پرداختن به جزئیات ظریف است. در این مرحله، باید بافت‌های مختلف پوست از جمله منافذ، چروک‌های ریز و تارهای مو را اجرا کنید. برای کشیدن تارهای مو، ابتدا با قلم‌مو یک بستر خاکستری نرم ایجاد کنید. سپس با مداد کنته تیز، تارهای تیره را در جهت رویش مو بکشید.

در نهایت، با استفاده از پاک‌کن اتودی مونو زیرو تیز شده، هایلایت‌ها و تارهای نوری مو را روی بخش‌های برجسته سر پیاده کنید. برای منافذ پوست نیز می‌توانید ضربات بسیار ریز و ملایمی با پاک‌کن خمیری یا پاک‌کن اتودی بزنید و سپس لبه‌های آن‌ها را با قلم‌مو ملایم‌تر کنید تا کاملاً طبیعی جلوه کنند.

در بخش سوم و پایانی این آموزش، جزئیات بافت پوست، مژه‌ها، ابروها و پرداخت نهایی موهای سر را همراه با مدرس دنبال کنید:

ویدئو آموزش طراحی چهره | بخش سوم :

۵. بررسی تفاوت سبک‌های سایه‌زنی در پرتره

در حوزه طراحی پرتره با سیاه قلم، دو گرایش و سبک بسیار محبوب وجود دارد: فتورئال و هایپررئال. شناخت تفاوت‌های این دو سبک به شما کمک می‌کند مسیر هنری خود را بهتر انتخاب کنید.

جدول زیر مقایسه کلی از تفاوت‌های کلیدی این دو تکنیک محبوب را به شما ارائه می‌دهد:

اگر علاقه‌مندید این مهارت‌ها را به شکل آکادمیک و گام‌به‌گام بیاموزید، دوره جامع آموزش نقاشی چهره با تکنیک سیاه قلم تیکتاشاپ تمام فوت‌وفن‌های سایه‌زنی حرفه‌ای را به شما آموزش می‌دهد.

۶. اشتباهات رایج هنرجویان در طراحی سیاه قلم چهره

تجربه مدرسان ما نشان می‌دهد بیشتر هنرجویان در ماه‌های اول آموزش خود، مرتکب خطاهای مشابهی می‌شوند. آگاهی از این اشتباهات به شما کمک می‌کند سرعت پیشرفت خود را دوچندان کنید:

۷. سوالات متداول کاربران

طراحی پرتره مهارتی جذاب و لذت‌بخش است که با تکرار مداوم و تحلیل دقیق چهره‌ها به دست می‌آید. فیلم‌های آموزشی رایگان ارائه شده در این مقاله، بستری فوق‌العاده برای تمرین و یادگیری در خانه هستند تا اولین گام‌های محکم خود را در مسیر هنر نقاشی بردارید.